موزه گردي

به چشمانمان صفا دهیم

نویسنده: نیلوفر حامدی
هر ساله و همزمان با آغاز هفته میراث فرهنگی و روز جهانی موزه ها مباحث متعددی درباره میراث فرهنگی و به ویژه موزه های کشور مطرح می‌شود...
هر ساله و همزمان با آغاز هفته میراث فرهنگی و روز جهانی موزه ها مباحث متعددی درباره میراث فرهنگی و به ویژه موزه های کشور مطرح می‌شود. آنچه عمدتا مطرح می‌شود نوعی آمار مقایسه ای درباره بازدید از موزه های کشور است. در این آمار مقایسه ای به این دلیل که موزه های ایران مثلا به اندازه موزه لوور پاریس بازدید کننده ندارد، اینطور نتیجه گیری می‌شود که وضعیت موزه های ما بسیار بد و ضعیف است. کسانی که چنین نتیجه‌گیری‌هایی دارند به این نکته نیز اشاره می کنند که ما از نظر میراث فرهنگی و تاریخی بسیار غنی و جلوتر از کشورهای دیگر هستیم اما، آنچنان که باید و شاید از این میراث غنی استفاده نمی کنیم. اما در بین این نظرات کارشناسی گاها اشتباهاتی نیز رخ می دهد. مثلا اینکه این وضعیت خوب یا بد کاملا نسبی است. ما نسبت به برخی از کشورها بسیار پیشرفته تر و موفق تر هستیم و در مقایسه با بعضی دیگر در رده های پایین تری قرار می گیریم. در این گزارش می خواهیم به این حوزه بپردازیم تا شاید برای آن دسته از علاقه مندانی که می خواهند هرچه بیشتر با موزه های تهران، اداب موزه گردی و حتی رشته موزه داری آشنا شوند،مفید باشد.

بازدید از موزه ها جزو برنامه های فراغتمان شود
 در بحث موزه های عمومی و دولتی ما رده مناسبی داریم. در واقع، آن تعداد موزه دولتی و عمومی که در کشور ما وجود دارد با تعداد موزه های این چنینی در پیشرفته ترین و موفق ترین کشورهای اروپایی برابری می‌کند. با این وجود، گاهی عنوان می‌شود که چرا کشوری مانند اتریش هزار موزه استاندارد و موفق دارد و ما این چنین نیستیم. واقعیت این است که در اتریش 800 موزه از هزار موزه ای که وجود دارد خصوصی است.  ما در ایران موزه خصوصی نداریم و در این زمینه پیشرفت چندانی نداشته‌ایم. بسیاری از افراد که تحصیلات پایینی داشته باشند می دانند که لوور نام موزه ای در پاریس است و ظاهرا همه چیز در این موزه پیدا می‌شود. گاهی این سوال پیش می آید که کشور ما با وجود سابقه تمدنی درخشان و داشتن آثار تاریخی گرانبهایی که بسیاری از آنها در موزه‌های مختلف جهان چشم بینندگان را خیره می‌کند چرا خود موزه ای در حد لوور ندارد؟ موزه‌ای مانند لوور یک موزه بین‌المللی است. این واقعیت دارد که ما موزه بین‌المللی نداریم هر چند، موزه هنرهای معاصر به لحاظ غنی بودن آثاری که در آن وجود دارد می‌تواند یک موزه بین‌المللی باشد. در موزه هنرهای معاصر مجموعه نفیسی از آثار نقاشی قرن نوزدهم وجود دارد. با این وجود، این مکان همچنان موزه ای بین‌المللی نیست و هیچ کس آن را هم ردیف جایی مانند لوور نمی داند. دلیل آن چیدمان غیر موزه‌ای این مکان است. باید عنوان شود که میزان بازدید از موزه ها یکی از شاخص های توسعه یافتگی است. در واقع، در بررسی های که برای سنجش توسعه کشورها انجام می‌شود اینکه سالانه چه تعدادی از افراد از موزه‌ها بازدید می کنند رصد می‌شود. این البته به معنای این نیست که موزه چیزی شبیه استادیوم فوتبال یا سینما است. نا گفته پیداست که میزان استقبال از موزه ها چیزی متفاوت با میزان استقبال از فوتبال یا سینما است. هر چند، همه مردم از موزه ها بازدید می‌کنند اما، بررسی ها نشان می دهد که در همه جای جهان دو سوم بازدید کنندگان موزه ها دانش آموزان و دانشجویان هستند و از این بازدید به عنوان کاری پژوهشی و علمی بهره می برند. در ایران نیز این بیشتر دانش آموزان و دانشجویان هستند که از موزه‌ها بازدید می کنند اما موضوع اصلی تشویق مردم برای بازدید از موزه ها به عنوان فعالیت فرهنگی است. چیزی مثل کتاب خواندن که باید فرهنگش ایجاد شود.
 
متخصصین موزه داری، مسوول حراست از موزه ها

اما برای ان دسته از مخاطبینی که به شکل جدی تری به این رشته نگاه می کنند و می خواهند آن را به طور آکادمیک در دانشگاه ها دنبال کنند هم توضیحاتی داریم. موزه به عنوان یک مؤسسه علمی ـ فرهنگی، نیازمند کارشناسان علاقه‌مندی است که با کسب دانش و آگاهی‌های علمی، و نگرش صحیح نسبت به موزه و جایگاه اجتماعی و آموزشی آن، بتوانند موزه‌ها را در راه توسعه و رشد فرهنگی، تربیتی و علمی کشور هدایت نمایند. فارغ‌التحصیلان دوره کارشناسی موزه‌داری می‌توانند با کسب دانش و مهارت‌های نظری و عملی و آشنایی با امور اداری و فنی موزه‌داری، در موزه‌های گوناگون عهده‌دار مطالعه و حفاظت فنی از آثار و اشیای موزه‌ای باشند و امور مربوط به موزه‌داری را از ثبت‌ و ضبط آثار در دفاتر، تهیه اسناد و مدارک لازم تا مطالعه مستقیم روی آثار و اشیا انجام دهند.

کارشناس موزه: هنوز مقطع دکتری در موزه داری ایران نداریم
مهران نوروزی کارشناس طرح و برنامه‌ی موزه‌ی علوم و فناوری درباره سطح کوزه داری در ایران می گوید: مدیریت موزه در کشور به‌صورت حرفه‌ای انجام نمی‌شود و بهترین راهکار مدیریتی برای خروج موزه‌ها از وضع موجود، تشکیل هیئت امناهایی شامل کارشناسان موزه و افراد دارای وزن سیاسی، فرهنگی و اجرایی است. به‌عنوان نمونه،تحصیل در رشته‌ی موزه‌داری در ایران تا مقطع کارشناسی وجود دارد و این رشته در سال 92 برای نخستین‌بار در مقطع کارشناسی ارشد به دانشگاه تهران آورده شد. بنابراین فارغ‌التحصیل مقطع دکتری در این رشته وجود ندارند، در صورتی که چندماه پیش، جشن 60 سالگی این‌ رشته در دانشگاه «لستر» انگلستان برگزار شد که نشان می‌دهد، این رشته، یک علم و یک رشته‌ی با قدمت است. در حال حاضر خیلی از شهرهای ایران از جمله همین پایتخت خودمان موزه های بزرگ و باشکوهی دارد که خیلی از مردم ساکن تهران هم آن را ندیده اند. به همین دلیل من فکر می کنم باید در حوزه آگاهی دادن به مردم باید تلاش زیادی شود.

باید ها و نبایدها در موزه گردی
موزه گردی هم همچون سایر فعالیت ها نیازمند آگاهی نسبت به برخی نکات است که در واقع آداب آن نامیده می شود. اینکه در هنگام بازدید از موره چه باید کرد و چه نباید کرد را مختصرا برایتان توضیح می دهیم.

در محیط موزه ساکت باشید
شلوغ کردن، باعث آزار رساندن به بازدیدکنندگان دیگر موزه می‌شود. هیچ چیز بدتر از این نیست که در حالی که به آرامی در سکوت موزه در حل قدم زدن و تحسین آثار هنری هستید، ناگهان یک کودک جیغ بزند یا یک نفر با صدای بلند در مورد یک موضوع بی‌ربط با محیط موزه با سایر دوستانش صحبت کند. گالری‌ها و تالارهای موزه جای بلند صحبت کردن نیستند بنابراین یا با صدای آرام‌تری صحبت کنید یا برای حرف زدن به جای دیگری مثل کافه یا لابی موزه بروید.

اطراف یک اثر هنری، تجمع نکنید
حتی اگر در زمینه‌ی هنر و تاریخ آن تازه‌کار و کم‌اطلاع باشید اما مطمئنا درباره‌ی هنرمندان بزرگ و آثار هنری برجسته‌ی آنها شنیده‌اید و  تابلوی مونا لیزای داوینچی یا شب پرستاره‌ی ونسان ون گوگ را می‌شناسید. گرچه شاید بارها کپی این آثار را همه جا دیده باشید اما زمانی که نسخه‌ی اصلی این شاهکارهای هنری را می‌بینید، طبیعی است که هیجان‌زده شوید. فراموش نکنید که آثار بزرگ هنری نرده‌های امنیتی دارند و تجمع کردن در مقابل آنها و تجاوز کردن از این حد و حدود می‌تواند به آنها آسیب بزند. برای حفظ این آثار، تدابیر امنیتی شدیدتری اتخاذ می‌شود. برای نزدیک شدن به این آثار و قرار گرفتن جلوی جمعیت، دیگران را هل ندهید.

مانع بازدید سایر بازدیدکنندگان نشوید
البته شما می‌توانید از جلوی آثار هنری عبور کنید و دقایقی آنها را تماشا کنید و لذت ببرید، اما باید چند قدمی دورتر بایستید تا بازدیدکنندگان دیگر هم بتوانند آثار را مشاهده کنند. لازم به تذکر نیست که از جلوی فردی که در حال بازدید یک اثر هنری است رد نشوید و برای نزدیک‌تر شدن به آن اثر، مانع بازدید دیگران نشوید.

تماس تلفنی برقرار نکنید
تلفن کردن در حین تماشای آثار موزه نه تنها باعث آزار دیگران می‌شود بلکه سبب می‌شود شما نیز نتوانید به اندازه‌ی کافی از حضور در این مکان فرهنگی، لذت ببرید. اگر مجبور هستید با دنیای بیرون از موزه ارتباط برقرار کنید یا می‌خواهید موقعیت خود را به اطلاع دوستانتان برسانید، اس‌ام‌اس دادن بهترین راه است. موزه‌ی متروپولیتن نیویورک به هیچ بازدیدکننده‌ای اجازه نمی‌دهد که در تالارها و راهروهای اصلی موزه، تماس تلفنی برقرار کند. در این موزه، اگر می‌خواهید با کسی تماس بگیرید باید به لابی بروید.

ارسال عکس جدید در اینستاگرام را به زمان دیگری موکول کنید
برای فرستادن عکس‌های موزه در اینستاگرام عجله نکنید. بعد از اینکه به یک مکان مناسب مثلا نیمکت لابی موزه رسیدید این کار را انجام دهید. بازدید از تمام قسمت‌های موزه و لذت بردن از آن، در حالی که دائم مشغول انتخاب فیلتر مناسب و نوشتن کپشن باشید، ممکن نیست. منتظر ماندن برای زمان مناسب آپلود عکس در اینستاگرام، حسن دیگری هم دارد. برای شما این فرصت را فراهم می‌کند تا عکس‌های بهتری بگیرید و بهترین عکس را برای به اشتراک گذاشتن با دیگران انتخاب کنید؛ عکسی که همه‌ی دنبال‌کنندگان‌‌تان آن را تحسین کنند.

هنگام عکاسی از فلاش استفاده نکنید
اگر در موزه‌ای که اجازه‌ی عکاسی به بازدیدکنندگان می‌دهد مشغول عکاسی هستید، اطمینان حاصل کنید که فلاش دوربین و گوشی‌تان خاموش است. نور فلاش می‌تواند به مواد تشکیل‌دهنده‌ی آثار هنری آسیب بزند و آنها را تخریب کند. حتی در بعضی از موزه‌ها مثل موزه‌ی متروپولیتن، برخی آثار هنری پرده‌ای جداگانه دارند که آنها را پوشش می‌دهد و برای بازدید از این آثار باید پرده را کنار بزنید چرا که نور ضعیف گالری نیز برای آنها زیاد است و ممکن است آسیب ببینند.

مراقب راه رفتن‌تان باشید
هنگام راه رفتن در موزه مراقب خطوط امنیتی رسم شده اطراف آثار هنری و نرده‌های مختلف حفاظتی باشید، به خصوص زمانی که یک اثر روی زمین قرار دارد. همواره دو قدم با اشیا و افراد حاضر در موزه، فاصله داشته باشید. به دقت مراقب اطراف باشید. یک حرکت نادرست می‌تواند منجر به ایجاد یک دومینو و شکستن یک گلدان ارزشمند شود.

به هیچ چیز دست نزنید
این مورد اگرچه یکی از اصلی‌ترین و مهم‌ترین قوانین موزه‌ها است اما هنوز هم هستند کسانی که این قانون را رعایت نمی‌کنند و اشیای مهم و ارزشمند را لمس می‌کنند. یک اثر هنری حتی اگر هیچ حفاظی ندارد و در محیط آزاد قرار گرفته یا آویخته شده است، باز هم بخشی از آثار ارزشمند موزه است و نباید دستکاری شود.

به دیوارها تکیه ندهید
طبیعتا دیوارهای زیادی در موزه وجود دارند اما برای تکیه دادن شما طراحی نشده‌اند. گرچه بازدید از موزه ممکن است خسته‌کننده باشد اما از تکیه دادن به دیوارهای آن، چه شامل اثر هنری باشند و چه نباشند، خودداری کنید. اگر خسته شدید و توانایی ایستادن ندارید، یک نیمکت در لابی پیدا کنید و کمی استراحت کنید.

خوردن، آشامیدن و سیگار کشیدن ممنوع!
هر چقدر هم که مراقب باشید، ممکن است اتفاقی ناخواسته، به آثار هنری آسیب بزند. مدت‌ها است که خوردن و آشامیدن در موزه‌ها ممنوع شده است. بخار حاصل از استفاده از سیگارهای برقی نیز می‌تواند به نقاشی‌ها و آثار هنری موجود در محیط بسته آسیب بزند. امروه بیشتر موزه‌ها، رستوران‌ها و کافه‌های خوبی برای بازدیدکنندگان در نظر گرفته‌اند و فضاهای بازی در اطراف موزه وجود دارند که برای انجام این فعالیت‌ها مناسب‌تر هستند.

پیشنهاد موزه گردی در تهران
حالا که بیشتر با این مقوله آشنا شده ایم بد نیست نگاهی هم به موزه های تهران بیندازیم و البته با آگاهی از اطلاعات این موزه ها، از این پس بازدید از موزه ها را جزو برنامه های آخر هفته مان قرار دهیم.

1)موزه هنرهای معاصر تهران
موزه هنرهای معاصر در ضلع شمالی بلوار كشاورز و غرب پارك لاله واقع شده و ساختمانش یکی از نمونه های کم نظیر معماری ایرانی است.

2)کاخ گلستان
این مجموعه واقع در میدان امام خمینی یادگاری به جای مانده از ارگ تاریخی تهران محل اقامت شاهان سلسله قاجار و از زیباترین و کهنترین بناهای پایتخت دویست ساله ایران می باشد. این بنا روزگاری همانن نگینی در میان این ارگ می درخشید .

3)موزه نیاوران
در گوشة شمال شرقی باغ نیاوران، بنای کاخ نیاوران با مساحتی در حدود 9000 مترمربع در دو طبقه و یک نیم طبقه در سال 1337 احداث شده است.

4)موزه جهان نما
آثار موجود در این موزه که در میدان باهنر تهران است در دو بخش هنر پیش از تاریخ و آثار هنرهای تجسمی معاصر ایران و جهان به نمایش درآمده اند.

5)موزه آبگینه
این ساختمان متعلق به قوام‌السلطنه‌، وزیر احمد شاه قاجار، بوده و ساختمانش در دو طبقه و پنج تالار در خیابان سی تیر ساخته شده است.

6)کاخ سعدآباد
در پهنه پر طراوت كوهپایه های توچال و دره سرسبز دربند, بخش دل انگیزی از شمال شهر تهران شكل می گیرد كه مجموعه سعدآباد با یك میلیون و صد هزارمترمربع وسعت دراین گستره غنوده است.

7)موزه طبیعت و حیات وحش ایران
این موزه از سوی شهرداری تهران به منظور آشنا كردن‌، مردم با میراث فرهنگی و طبیعی و شناخت اهمیت حفاظت از محیط سبز و حیوانات در محله دارآباد افتتاح شد.

8)موزه جواهرات ملی
تاریخچه جواهرات ایران از زمان حكومت صفویه آغاز می‌شود و این موزه در میدان فردوسی تهران بخشی از این جواهرات را در خود جای داده است.

9)موزه هنرهای ملی ایران
این مجموعه درمیدان بهارستان در برگیرنده بهترین هنرهای ملی ایران در همه سال‌های اخیر مانند مینیاتور، تذهیب‌، خاتم‌، كاشی‌كاری‌، قالی‌بافی‌، پارچه‌بافی‌، زری دوزی مخمل بافی‌، میناكاری‌، قلم‌زنی و معرق است‌.

10)موزه فرش ایران
در این موزه که در تقاطع خیابان فاطمی و کارگر ساخته شده، انواع گلیم‌ها و فرش‌های دست بافت‌، با توجه به مرغوبیت و قدمت آن‌ها حفظ و نگه‌داری می‌شود.



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code